Sebagai wujud terima kasih atas Apresiasi Badan Bahasa, Mak Adang akan menulis rutin Sastra Minang lucu. Padahal sebelumnya sudah ada karya serupa di facebook. Mak-adang juga menerima masukan tentang cerita lokal yang setara, juga menghibur. Selamat mengikuti.
Mak-adang.com (JAKARTA)
Datuak Kayo adola penguasa lamo di Nagari Baradat. Awak santiang, mamak batuah, umak tapandang, ayah bakuaso pulo.
Sangkat mudo Datuak Kayo sabana bintang lapangan. Wajah bakilek, tenju bulek, sikek abuak balah tapi, muluik manih kucindan murah nan awak bapangkek tenggih pulo.
Novel 1 (Bag 2): SANG MAESTRO PENDIDIK KAMI
Elok dikato Datuak Kayo manjadi minantu pulo Dek Mak Suar, orang bakuaso lamo di masa bagolak. Langkok sudah tuah Datuak Kayo.
Tuturan atok turunnyo ka palimbahan, ndak lamo sudah Mak Suar bakuaso Datuak Kayo manjadi rang santiang pulo. Bapangawal kamari pai. Punyo panesehat sabalik pinggang. Nan panjilek dan pamuji sahari-hari, lah tabawo sato.
Kok kece indak ado nan kamambantah. Awak santiang sagalo bahaso. Pangka langan gadang, bakudo santiang, panyayang pulo ka anak sampai ka kuciang.
La lazimnya tasabuik di nan rami, ikolah harapan rakyaik badarai. Itu tidak bisa meningkatkan martabat basamo. Pandai mancari pitih, suko baamal jo bakurban.
Baco Iko: PANTUN DATUK CORONA
Baakan indak urang pacayo? Datuak lulusan sakola lapau. Bilo lah tagak di mimbar, mikrofon nan panek minta barang dagangan. Urang lapau mangato, ” Kok kato indak babaliak, aia di daun kaladi alun kakaring.” Maksudnyo, kato banyak, hasil indak nampaknya.
Datuak Kayo ko hobi mambuek aturan. Ayam bakukuak subuah hari, nan punyo kanai panggia ka balai adat. Kuciang bacakak jo daun jatuah ka laman, hampia-hampia ado juo aturan. Raso-raso angin pun indak buliah basiua kok indak ado surat keputusan.
Kudian ko Datuak Kayo manjadi palo sakola. Sakola ko batujuan indak sajo anak jadi pandai mangitung tanpa rugi. Tapi baraka jo babudi.
Sumbayang rajin. mangaji pandai. Iduik tainda dari ganjo dan eljebete. Istilah baru laki-laki baanak jawi.
Novel 3 Mak Adang : CUCU PERTAMA MAK TUO
Datuak Kayo sangat picayo, samakin banyak aturan, samakin rancak sakola. Kok dapek dimasuakan sado anak jo apak-apak e sakola parang-parangan. Bak makin bataratik dan taratur.
Mak Labai di lapau lalu bakato, “ Kabau gadang bukan dek tanduaknyo, tapi dek gunonyo.” Urang lapau mangangguak. Tenggih pangkek, lamo bakuaso alun tantu gadang pulo asianyo.
Aturan Lai, Bapkia Indak.
Di sakola baru nan ditagakkannyo Datuak Kayo mambuek eboh.
Aturan dilangga, kebijaksanaan indak balaku.
Murik ditarimo, hadiah disabuik-sabuik, janji dimanihkan, ikolah sakola maso depan. Tarafnyo nasional bahkan dunia.
Mak Sutan di lapau bagurau, ” Rendang nan lamak indak usah dijua sambia maniti sawah. Urang nan suko akan datang surang.”
Tokoh Minang : Bpk. ASSAAT PENJAGA PROKLAMASI ERA RIS
Tapi Datuak Kayo indak paduli. Sia nan pandai mangaji ditarimo sakola, ditarimo pulo bakarajo kalau lah tamat.
Ado ciek lai hobi Datuak Kayo nan paling masua: mamajang foto diri. Ada lai nan tajadi. Di ruang rapek lagi. Di lorong lagi. Di dindiang janjang ka naiak juo ado. Kok ado camin gadang, urang lapau bagurau, ” Jan-jan camin tu juo ka dipakuan foto inyo .” Mak Etek takakak.
“Kalau foto bisa maaja, alah lamo nagari kito manang olimpiade.”
Pak Guru manyambuik: “Bingkai foto tu indak mambuek murik pandai. Nan mambuek pandai adolah guru nan ikhlas jo buku nan dibaco.”
Urang Minang punyo pituah, “ Padi makin barisi makin runduak, aur makan tumbuah tagak luruih.”
Sakola indak samo manggale. Indak bantuak kadai jo Ruko surang. Bukan pulo pusako dari niniak atau nenek moyang.
Sakolah indak samo jo balai. Tampek manjua sagalo ado dari tabu nan manih sampai karuang tapuang nan bakabuik. Baitu pulo karuang gulo nan laku untuk pacu goni ulang taun nagari tiok tanggal 17 Aguih ko.
Sakola tampek amanah nan jadi utang dunia akhirat. Sahinggo paralu tauladan tenggih. Indak foto nan baganti-ganti di tapi jalan sampai jalan ka masajik.
Kisah Surau Tuo (20): INI KATA SOSIOLOG TERKEMUKA ASAL MINANG TENTANG ‘MAMAKIAH’
Datuak Kayo kini lah banyak palupo. Ditambah pulo anak buah nan cuma pandai mamuji jo manjilek.
Sampai-sampai suatu kali, Datuak mamecat anak ndak buliah sakolah karena urang gaek e suko baburu dan mamaliaro sunguik. Datuak nan suko bakudo sabana banci jo urang nan baburu karano kudonyo pernah digigik dek anjiang gadang sangkek mudo.
Datuak Kayo juo ndak suko mamaliaro sungguik. Tapi kemungkinan besar lai suko baburuang. Walau buruang Datuak Kayo acok ndak babuni. Tidak tantu aa nan ditakuik an nyo.
Soal indak basungguik, dan indak marokok, tasabab Datuak Kayo sijak mudo indak punyo sahalai sungguik juo. Lah sasumpik abih dama dibakanyo. Lah sampai ka kaniang nan bakilek dan iduang mancuang tu inyo itaman. Nan sungguik indak juo tumbuah sahalai juo.
Pangka langan nan panjang dan gadang indak pulo babakeh bak ayam jago nan bisa babini banyak jo baranak. Anak Datuak Kayo cuma saparoh dari anak balam. Itupun kabanya suko maanak jawi pulo.
Aa buah kato nan sabanyo? Datuak mambuek aturan kalamak dek inyo surang. Masalah pribadi bacampua jo masalah basamo. Sangaik otoriter walaupun kaniang bakilek bantuak sabana sole.
Parangai Datuak Kayo ko, ditiru bulek-bulek dek Datuak Corona di Nagari Subalah. “Sabaleh duo baleh.” Baitu k ecek si Malanca di Padang Magek. Kamanakan Mak Uniang ko mambantah sudah sumbayang Subuh tadi.
“ Indak Mak, Datuak Kayo cuma 10% Datuak Corona ,” kece Malanca takana Novel Mak Adang dari Nagari Keramat. Halaman baranyo, Malanca lupo. ***
( Lapangan Atsiri Pertanian, 08.45)
Info:
Link Mimbar Minang.com: ANDI MULYA YANG SAYA KENAL

One thought on “KISAH DATUAK KAYO”